Weblog

Zonder ‘handjes’ lukt de transitie niet

“'Wie gaat het betalen?' is een veel gestelde vraag bij de presentatie van de hoofdlijnen van het Klimaatakkoord. Een relevante vraag zeker. Maar de vraag ‘wie gaat het doen?‘ is zo niet nog relevanter. Het Klimaatberaad onderkent deze urgentie. “Zonder ‘handjes’ lukt de transitie niet.” Er zijn zeker tienduizenden extra vakmensen nodig.” Patrick Cramers, programmamanager strategische alliantie bij het regieorgaan Praktijkgericht onderzoek van NWO, roept op om concrete doelstellingen voor het onderwijs en de arbeidsmarkt te formuleren in het Klimaatakkoord.

Leerling van de afdeling bouwtechniek van het Gilde vakcollege techniek in Gorinchem

Leerling van de afdeling bouwtechniek van het Gilde vakcollege techniek in Gorinchem.

Het is goed dat het Klimaatberaad de urgentie onderstreept. Maar het is opvallend dat bij de regionale bijeenkomsten van het beraad hier nauwelijks over gesproken is. Alle technische oplossingen ten spijt, als er niet voldoende vakmensen zijn die warmtepompen aanleggen, die bij 7 miljoen woningen de gasinstallatie vervangen of windparken inrichten, dan worden de ambities niet waargemaakt. Alle hens aan dek dus, zeker als je bedenkt dat zich bij de sectoren techniek en ICT al grote tekorten voordoen. Het is daarom van cruciaal belang om de vraag naar arbeidskrachten een meer prominente plek te geven.

“als niet duidelijk wordt hoeveel mensen er nodig zijn, voor welke beroepen, dan blijft dit vraagstuk de zwakste schakel”

Het is ook zaak deze vraag concreet uit te werken. In het hoofdlijnenakkoord valt op dat de taakgroep Arbeidsmarkt en scholing blijft hangen in het opstellen van beleidsagenda’s. Dat steekt af tegen de uitgebreide rekenmodellen en concrete doelstellingen die sectortafels hanteren. Van de taakgroep mag je verwachten dat zij in lijn met die modellen aan de slag gaan en plannen vertalen naar concrete doelstellingen voor het onderwijs en de arbeidsmarkt. Het Klimaatberaad pleit voor een sterke verschuiving van de arbeidsvraag. Maar als niet duidelijk wordt hoeveel mensen er nodig zijn, voor welke beroepen, waar we ze vandaan halen en welk effect het heeft op andere domeinen van de arbeidsmarkt, dan blijft dit vraagstuk de zwakste schakel. En juist voor die verschuiving ontkomen we er niet aan om keuzes te maken.

“De verschuiving vraagt om andere oplossingen”

Mijn oproep aan het Klimaatberaad is om scholing en arbeidsmarkt niet weg te stoppen achter beleidsagenda’s. De verschuiving vraagt om andere oplossingen. In dat kader kan ik me drie acties voorstellen die voor de korte en lange termijn een stevige bijdrage leveren.

  1. Laat onderwijs en wetenschap aanschuiven bij alle plannen die in het kader van het Klimaatakkoord worden uitgevoerd. Door gezamenlijke te werken aan de oplossingen ontstaat wisselwerking tussen onderwijs en praktijk en kan de kennis en innovatieketen maximaal worden ingezet.
  2. Nodig de docenten van curriculum.nu uit aan de tafel van het Klimaatberaad. Deze docenten ontwikkelen in opdracht van OCW het nieuwe programma van het voortgezet onderwijs (onderwijs 2032). Deze vernieuwing is een uitgelezen kans om de vraagstukken uit het Klimaatakkoord in het onderwijs op te nemen.  Daarmee wordt een stevige stap gezet om de toekomstige generatie voor te bereiden op de samenleving van ‘overmorgen’.
  3. Laat alle organisaties van het Klimaatakkoord hun steentje bijdragen aan het oplossen van het lerarentekort. Als we een deel van het (technische) personeel van deze organisaties kunnen inzetten in het onderwijs, dan is dat een diepte investering die zich op de lange termijn uitbetaalt.

Patrick Cramers

portret Patrick Cramers

Patrick Cramers

Bij Patrick Cramers (1967) lopen onderwijs, cultuur en maatschappelijk betrokkenheid als rode draad door zijn werkzame leven. Op dit moment is hij programmamanager strategische alliantie bij het regieorgaan Praktijkgericht onderzoek van NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek). Hiervoor heeft hij o.a. gewerkt als secretaris directeur bij de Onderwijsraad, en als managing director bij de Codarts, Hogeschool voor de Kunsten in Rotterdam. Hij is voorzitter van de Raad van Toezicht van het Utrechts centrum voor de Kunsten en zet zich voor de ontwikkeling van de circuscultuur in Nederland.

Reactie toevoegen

U kunt hier een reactie plaatsen. Ongepaste reacties worden niet geplaatst. Uw reactie mag maximaal 2000 karakters tellen.

Uw reactie mag maximaal 2000 karakters lang zijn.

Reacties

  • Nee, geen van de 3 voorstellen maakt het klimaatakkoord beter, of de energietransitie goedkoper of sneller.
    De visie om meer mensen op te leiden is verouderd denken, alsof de samenleving statisch is.
    Er is heel veel te doen, maar inderdaad de vakmensen ontbreken voor het soort werk dat vroeger nodig was om huizen energieneutraal te maken.
    Maar we moeten niet beginnen daarvoor mensen op te leiden, dan geven we ze verouderde kennis.
    Ipv enegieneutraal, kunnen we de gebouwde omgeving ook klimaatneutraal maken.

    Juist omdat er zo veel werk lijkt te zijn, moeten we eerst zorgen dat het minder moeite kost om huizen klimaatneutraal te maken.
    Ontwikkel bijvoorbeeld warmtepompen die een CV ketel kunnen vervangen. Dat heeft de markt zelf al gedaan, maar nu nog betaalbaar, door onderling concurrerende bedrijven.

    Dan is de ombouw naar klimaatneutraal veel minder werk.
    Er moeten dan wel heel veel stroom in, maar dat wordt betaalbaar door huishoudens te gunnen dat ze die zelf opwekken, met een kavel koop-windpark of koop-zonneweide.
    Die gaan dan salderen voor de meter, en hebben hun stroom voor de kostprijs 2 to 4 cent per kWh, uit een moderne windmolen op het land.
    Deze kostprijs is gebaseerd op de SDE subsidie adviezen van ECN.

    Huishoudens betalen dan geen energiebelasting meer, en ook geen winst aan investeerders en energiebedrijf, en ook geen ODE heffing, want SDE is overbodig.
    De rijksoverheid kan de gemiste energiebelasting compenseren met een extra verhoogde vliegtax.
    Of bedrijven meer belasting laten betalen, dat is wel zo eerlijk.

    Een reken voorbeeld:
    Een huishouden verbruikt 2000 m3 aardgas
    Dat is 20.000 kWh warmte
    Een warmtepomp, gebruikt 4000 kWh stroom om die 20.000 kWh warmte in huis te krijgen
    Het aardgas kost 1600 EUR/jaar
    Die stroom kost 80 EUR/jaar
    Afschrijving van kavel windpark, warmtepomp, en WKO, kost ca 800 EUR/jaar

    Blijft over, een flink voordeel.
    Maak de gebouwgebonden financiering niet te duur.

    Van: Henk Daalder, ingenieur en lid van het FNV leden parlement | 29-08-2018, 04:12

  • Kennelijk maken de transparantieinitiatieven van de Rijksoverheid niets los bij de mensen. Op weg naar een ander soort overeheid:
    twitter.com/gasgebouw

    Van: Stefan Tychon | 27-08-2018, 12:32

  • In Den Haag pakken we onderwijsinstellingen deze handschoen op.

    Den Haag in 2030 klimaatneutraal. Dat staat in het coalitieakkoord van de gemeente. Daarvoor moeten tussen de vijfentwintig- en dertigduizend nieuwe huizen worden voorzien van duurzame energie. Ook het verduurzamen van de bestaande woningen is een prioriteit. Dat zal leiden tot een groeiende vraag naar gekwalificeerd technisch personeel. ROC Mondriaan en De Haagse Hogeschool willen daarop inspelen met een onlangs opgericht kenniscentrum. Dat richt zich aanvankelijk op de instroom van 25 studenten elektrotechniek en 25 studenten installatietechniek in het regionale bedrijfsleven. Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling investeert ruim € 700.000 vanuit het project 'Kansen voor West'. De Gemeente Den Haag en het bedrijfsleven nemen de cofinanciering voor hun rekening.

    Van: Max Koninkx | 19-08-2018, 11:52

  • Beste Peter,
    Voorzover je het nog niet door hebt, het klimaatakkoord gaat niet over het klimaat, of CO2 reductie. Het gaat over hoe bedrijven en de VVD CDA D66 en Christenunie regering kan verdienen aan het klimaatprobleem.
    Als Nederlandse koopmansharten sneller gaan kloppen, doen de feiten er niet meer toe

    WANT, als de partijen echt wat aan klimaatverandering hadden willen doen, dan had de IPCC wetenschap en de conclusies van het PBL, de basis van het akkoord geweest.
    - Verplichte CO2 afvang voor alle grote CO2 uitstoters
    - WUR wetenschappers en praktijk mensen hadden de opdracht gekregen voor een plan om in Noord Afrika de teelt van heel veel nieuwe biomassa van de woestijngrond te krijgen.

    Verplichte CO2 afvang bij onze kolencentrales is de meest kosteneffectieve CO2 reductie, FEIT PBL.
    Maar NGO's en de door hen gerunde minister Wiebes en een kamer meerderheid, volgt de fact free NGO's ("We zijn al voorbij kosteneffectiviteit" en "IPCC wetenschap is ook maar een mening")

    Over het leraren tekort.
    Waarom moeten alle partijen aan tafel een bijdrage leveren?
    Waarom is het net voldoende de arbeidsmarkt te laten werken?
    Een hoger salaris voor de groep leraren die het meest nodig is.

    De regering en de partijen van dit klimaatakkoord, verplaatsen een probleem naar het buitenland, zodat het geen Nederlands probleem meer is.
    Wij, Wiebes, VVD, en de NGO's sluiten onze nieuwe kolencentrales, en verplaatsen onze CO2 uitstoot naar Duitse centrales.
    Consumenten en MKB bedrijven mogen vervolgens betalen.
    We hadden ook en mooi wereldwijd export succes kunnen creëren, met
    Dus het kennis tekort lossen we op met meer buitenlandse specialisten, en we gaan meer warmte pompen importeren, ipv Nederlandse werkgelegenheid te creëren.

    Dus we exporteren de kansen op nieuwe banen.
    Zo gaan we ook warmtepompen importeren, uit China, en installateurs worden gewoon duurder, zo werkt de markt

    Van: Henk Daalder, ingenieur en lid van het FNV leden parlement | 07-08-2018, 19:35

  • Beste Patrick,

    De energietransitie is een transitie. Een wicked problem die verder gaat dan complexe maatschappelijke vraagstukken. Je oproep is wat mij betreft een open deur voor mensen die begrijpen wat transities zijn en hoe deze te benaderen. Ik kan je melden dat de taakgroep Onderwijs-Arbeidsmarkt dit begrijpt, en dat zij ook begrijpt dat een beleidsagenda mede nodig is om zowel systeemwereld als leefwereld met elkaar te verbinden. Je oproep is voor de goede luisteraar een oproep voor waakzaamheid.
    Vanuit sociotechnologisch perspectief dienen politieke arena's en transitiearena's beiden een rol binnen de energietransitie. Hier horen ook beleidsagenda's bij. De impact van de energietransitie is breed en diep in de samenleving en bij regelmaat disruptief. "Urgent Solution voor Wicked Problems" bestaan niet, sterker nog die maken het alleen nog maar erger. Er bestaat echter wel urgentie, er bestaan echter wel vragen voor oplossingen. Het gaat dan inderdaad vooral om het realiseren van lerende ecosystemen, die op een slimme, duurzame en inclusieve wijze invulling geven aan de transitie.

    met vriendelijke groet,

    Erwin HW Niedeveld
    directeur LeAD GLocal

    Van: Erwin HW Niedeveld | 06-08-2018, 13:49